ઈલાજ કરતાં સારૂં!!

તે જાણીને મને ખૂબ આનંદ થાય છે કે આપણા મોટાભાગના નિયમિત વાચકો હવે તેમના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી વિશે સક્રિય છે. સમયને ધ્યાનમાં રાખીને, ‘રોગપ્રતિકારક શક્તિ’ સમજવા અને તેને મજબૂત કરવામાં અવિશ્ર્વસનીય રૂચિ છે, જેમાં અસંખ્ય વાચકો મને ફોન કરે છે તો આજે, ચાલો આપણે રોગપ્રતિકારક શક્તિને વધુ સારી રીતે સમજીએ.
લેટિન શબ્દ, ‘ઇમ્યુનિટાસ’
સ્વાસ્થ્ય અને રોગના સંદર્ભમાં તેના પ્રથમ નોંધાયેલા ઉપયોગથી, બે હજાર વર્ષ પહેલાં આગળ આવ્યો છે. શરૂઆતમાં તે મુખ્યત્વે બિન-ચિકિત્સકો દ્વારા કાર્યરત હતું અને ભગવાન અથવા રાક્ષસો દ્વારા ઉશ્કેરવામાં આવતા રોગોથી નિષ્ક્રિય મુક્તિ તરીકે સમજવામાં આવ્યું હતું. અઢારમી સદીમાં યુરોપમાં ચિકિત્સકો દ્વારા આ શબ્દનો વ્યાપક ઉપયોગ થવાનું શરૂ થયું. પછી તરત જ રોગના સૂક્ષ્મજીવ થિયરીનું અને સંરક્ષણની પ્રથમ રોગપ્રતિકારક પ્રણાલીનું નિદર્શન થયું, પછી તે સૂક્ષ્મજંતુઓ સામેના રક્ષણાત્મક યુદ્ધ તરીકે સમજી જેણે ‘પ્રતિરક્ષા’ ના ઉપયોગને વેગ આપ્યો. હાલમાં, પ્રતિરક્ષાને કોષ સમુદાયમાં સૂક્ષ્મજીવાણુઓના એકીકરણની એક જટિલ પદ્ધતિ તરીકે માનવામાં આવે છે; કાલ્પનિક દ્રષ્ટિકોણથી, ‘રોગપ્રતિકારક શક્તિ’ હવે ‘કમ્યુન’ સિસ્ટમ માનવામાં આવે છે, પરંતુ પરિભાષા યથાવત છે. આખરે, ચોક્કસ જીવાણુઓને પ્રતિરક્ષા ચેપ અથવા રસી દ્વારા વ્યક્તિના જીવનકાળ દરમિયાન મેળવી શકાય છે.
તમારી પ્રતિરક્ષા વધારવાનો વિચાર પ્રલોભક છે, પરંતુ આવું કરવાની ક્ષમતા ઘણા કારણોસર આધુનિક દવા માટે પ્રપંચી સાબિત થઈ છે. અસરકારક રીતે કાર્ય કરવા માટે, તેને સંતુલન અને સુમેળની જરૂર છે. રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાની જટિલતાઓ વિશે ઘણા સંશોધકો જાણતા નથી. પ્રાણીઓ અને માણસો બંનેમાં, તેઓ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ પર આહાર, વ્યાયામ, ઉંમર, માનસિક તાણ અને અન્ય પરિબળોના પ્રભાવની શોધ કરી રહ્યા છે. તમારી સંરક્ષણની પ્રથમ પંક્તિ એક સ્વસ્થ જીવનશૈલી પસંદ કરવાનું છે. સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય માટેના સામાન્ય માર્ગદર્શિકાને અનુસરવાનું એ એક શ્રેષ્ઠ પગલું છે જે તમે કુદરતી રીતે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત રાખવા તરફ લઈ જઈ શકો છો.
પર્યાવરણીય હુમલાઓથી સુરક્ષિત અને તંદુરસ્ત-જીવંત વ્યૂહરચના દ્વારા પ્રોત્સાહન મળે ત્યારે, તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ સહિત તમારા શરીરના દરેક ભાગ, વધુ સારું કાર્ય કરે છે, જેમ કે:
1. તમારે ઘણો બધો સુર્યપ્રકાશ લેવો.
2. તાજા ફળો અને શાકભાજીથી ભરપૂર આહાર લેવો.
3. કુદરતી આથાવાળો હાઈ માત્રામાં પ્રોબાયોટીક ખોરાક લેવો.
4. નિયમિતપણે વ્યાયામ કરવો.
5. તંદુરસ્ત કમર-લાઇન જાળવવી.
6. પર્યાપ્ત ઉંઘ લેવી.
7. અસરકારક તાણ સંચાલન.
8. નશો મુક્ત જીવનશૈલી સાથે, ધ્યાન અને પ્રાર્થનાનો અભ્યાસ કરવો.
9. વધુ હસવું, વધુ પ્રેમ કરવો અને સકારાત્મક રહેવું.
પોષણ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વચ્ચે ખાસ કરીને બાળકો અને વૃદ્ધોમાં જોડાણ દેખાય છે. કુપોષણનો એક પ્રકાર, તે સમૃદ્ધ દેશોમાં પણ આશ્ર્ચર્યજનક રીતે સામાન્ય છે, જેમાં વ્યક્તિને કેટલાક આવશ્યક વિટામિન્સ અને ટ્રેસ ખનિજોની ઉણપ હોય છે જે આહારમાંથી મેળવવામાં આવે છે અથવા પૂરક છે.
જો તમને શંકા છે કે તમારો આહાર તમને બધી સુક્ષ્મ પોષકતત્ત્વોની જરૂરિયાતો પૂરી પાડતો નથી, તો તમારે ગોળીઓનો આશરો લેવાને બદલે, યોગ્ય આહાર ફેરફારો દ્વારા, તમારા બાયો-ઉપલબ્ધ પોષણને સજીવ સુધારવા માટે પગલાં લેવાની જરૂર છે. વિટામિન્સ અને ખનિજો રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં વધારો કરવામાં મદદ કરી શકે છે. મજબૂત પ્રતિરક્ષા બનાવવા માટે વિટામિન સી અને ડી સૌથી જરૂરી છે.
વિવિધ પ્રકારની બિમારીઓ તમામ તણાવની અસરો સાથે જોડાયેલી છે, મોટે ભાગે ભાવનાત્મક. વૈજ્ઞાનિકો સક્રિય રીતે અભ્યાસ કરે છે અને તાણ અને રોગપ્રતિકારક કાર્ય વચ્ચેના સંબંધને સ્થાપિત કરે છે.
લગભગ દરેક માતા કહે છે, ‘શરદી થશે! થંડાથી દૂર રહો!’ તેણી સાચી છે. શિયાળાને ‘ઠંડી અને ફ્લૂની મોસમ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તેનું કારણ છે શિયાળામાં, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ હવામાં લાંબા સમય સુધી રહે છે કારણ કે હવા ઠંડી અને ઓછી ભેજવાળી હોય છે. એન્ટાર્કટિકામાં રહેતા લોકો લગભગ ઠંડું તાપમાનમાં જીવે છે, તો પછી તેઓ ઠંડા અને ફ્લૂથી કેવી રીતે ટકી શકે?
કેનેડિયન સંશોધનકારોના જૂથે આ વિષય પર સેંકડો તબીબી અધ્યયનની સમીક્ષા કરી છે અને તેમના પોતાના સંશોધન હાથ ધર્યા છે અને એવું તારણ કાઢયું છે કે મધ્યમ શરદીના સંપર્કમાં ચિંતા કરવાની જરૂર નથી – માનવ રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર તેની કોઈ હાનિકારક અસર નથી. જો તમે અસ્વસ્થતા ધરાવતા હો, અથવા જો તમે વિસ્તૃત સમયગાળા માટે બહાર જઇ રહ્યા છો, જ્યાં ઠંડી લાગવાથી ચામડી સુજી જાય અને હાયપોથર્મિયા જેવી સમસ્યાઓ જોખમકારક છે (ચોક્કસપણે મુંબઈમાં નથી). પરંતુ રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો થવાની ચિંતા કરશો નહીં – હકીકતમાં, ઠંડા સંપર્કથી મારા પાછલા એક લેખમાં સમજાવ્યા મુજબ સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવામાં મદદ
મળે છે.
સારા વિચારો, સારા શબ્દો અને સારા કાર્યો એ ઝોરાસ્ટ્રિયનિઝમના ત્રણ આધારસ્તંભ હોવાનું કહેવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, પ્રાર્થના અને ધ્યાન, આધારિત કુદરતી ખોરાક અને યોગિક કસરતો એ તંદુરસ્ત જીવનશૈલીના ત્રણ આધારસ્તંભ છે. તે રક્તવાહિની આરોગ્યને સુધારે છે, બ્લડ પ્રેશર ઘટાડે છે, શરીરના વજનને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ કરે છે, અને વિવિધ રોગો સામે રક્ષણ આપે છે. પરંતુ શું તે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિને કુદરતી રીતે વધારવામાં અને તેને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે? હા, અને કસરતો, ખાસ કરીને, સારા પરિભ્રમણને પ્રોત્સાહન આપીને પણ વધુ સીધો ફાળો આપે છે, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિના કોષો અને પદાર્થોને શરીરમાં મુક્તપણે ખસેડવાની અને અસરકારક રીતે તેમનું કાર્ય કરવા દે છે.
હાસ્યથી ભરેલા અને આહલાદક જીવનની ઇચ્છા અહીં છે, ‘હાસ્ય હજી પણ મેડિસિનનું શ્રેષ્ઠ સ્વરૂપ છે’!