મહેર મહીનો – મહેર રોજ મુબારક! મહેર દાવર-દૈવી ન્યાયાધીશ

ઝોરાસ્ટ્રિયન કેલેન્ડરમાં વર્ષમાં બાર મહિનાઓનો સમાવેશ થાય છે જેમાં દર મહિને બરાબર ત્રીસ રોજ (દિવસ) હોય છે અને આમ ત્રણસો સાઠ દિવસનું એક વર્ષ જેમાં ગાથાના એકલા પાંચ દિવસ ઉમેરવામાં આવે છે. દર મહિને પંદરમો દિવસ દએ-મેહેર અને સોળમા દિવસે મેહેર યજાતાને સમર્પિત છે. જ્યાં બાર માહની વાત છે ત્યાં સાતમો મહિનો મેહેરને સમર્પિત છે. તેથી, મહેર માસિક અને વાર્ષિક સમય ચક્રમાં કેન્દ્રીય પદ ધરાવે છે.
જ્યારે મહેર રોજ અને મહેર માહ સાથે એકરુપ થાય ત્યારે મહેરગાન ઉજવવામાં આવે છે. લોકવાયકા અનુસાર આ દિવસ અંધકારની શક્તિઓ અને અનિષ્ટ દળો ઉપર સારાના પ્રકાશની ઉજવણી કરે છે. તે દિવસ છે જ્યારે સુપ્રસિદ્ધ આધ્યાત્મિક રાજા, શાહ ફરીદૂન, ઇરાનમાં દેમાવંદ નામના મહાન આધ્યાત્મિક પર્વત પર જોહક અથવા અઝી દહકને કેદ કરે છે.
દંતકથા અનુસાર, ઝોહક હજી પણ દેમાવંદ પર્વત પર બંધાયેલ છે. એવું કહેવામાં આવે છે, દરેક રાત્રે જ્યારે અંધકાર વધે છે, ત્યારે દુષ્ટ શક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે અને સાંકળો નબળી પડે છે. અને સવાર પડતા મરઘાની બાંગ પોકારતા, સૂર્યપ્રકાશ તે સાકળો ફરી મજબૂત બનાવી દે છે.
રોમનો પણ મિથ્રા (ગ્રીકથી મિથ્રાસ) થી એટલા પ્રેરણાદાયક હતા કે પ્રથમ અને ચોથી સદી એડીની વચ્ચે મિથરાઇઝમ શક્તિશાળી રોમન સામ્રાજ્યમાં એક ધર્મ તરીકે પ્રચલિત હતો. મિથ્રોના મંદિરો હંમેશા ભૂગર્ભની ગુફામાં હતા, જેમાં બળદની હત્યા કરનારા મિથ્રાસની રાહત દર્શાવવામાં આવી હતી. ઘણા વિદ્વાનોનું માનવું છે કે આ કોસ્મિક ખગોળશાસ્ત્ર સાથે સંબંધિત છે, જ્યાં બળદ વૃષભ રાશિના નક્ષત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
ઝોરાસ્ટ્રિયન પરંપરામાં મહેરને મહેર દાવર અથવા ન્યાયાધીશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જે મૃત્યુ પછી ચોહમ કે ચોથા દિવસે આત્માની અજમાયશની અધ્યક્ષતા રાખે છે. મહેરને પ્રકાશ અથવા વધુ ખાસ સૂર્યપ્રકાશ તરીકે પણ દર્શાવવામાં આવે છે. તેથી, ખુરશેદ અને મહેર નીઆએશ સાથે મળીને જાય છે અને દરરોજ ફરજિયાત તેની પ્રાર્થના તરીકે ભલામણ કરવામાં આવે છે.
મહેર યશ્ત અવેસ્તાન સ્તોત્રોમાં સૌથી લાંબી છે. તે દયા અને સંરક્ષણ માટે વિનંતી કરે છે.
ખુરશેદ નીઆએશ અથવા વધુ વિસ્તૃત મેહર યશ્ત સાથે મળીને મહેર નિઆએશ પ્રાર્થના કરવી એ આધ્યાત્મિક રીતે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. તે અજ્ઞાનતા અને અસત્યના અંધકારને દૂર કરે છે અને સત્ય, ન્યાય અને પ્રતિબદ્ધતાની ઉચ્ચ ભાવનાથી ભક્તને મજબૂત બનાવે છે.
મેહર નામ પારસીઓમાં લોકપ્રિય છે અને જોકે મિથ્રા અથવા મહેર એક પુરુષ દૈવીતા છે, આ નામ સામાન્ય રીતે બંને જાતિ દ્વારા વપરાય છે. નામના અન્ય પ્રકારો પણ છે. ઉદાહરણ તરીકે, પુરુષોમાં – મેહેરનોશ અને મેહરજાદ અને સ્ત્રી મેહેનાઝ અને મેહરંગીઝ!
– નોશીર દાદરાવાલા