પ્રાર્થના દરમિયાન યોગ્ય દિશા
વાસ્તુ અનુસાર, ઉત્તર દિશાને સારી માનવામાં આવે છે તે કુબેરનું ક્ષેત્ર છે – સંપત્તિના દેવતા.
ઉત્તર-પૂર્વ વધુ સારી માનવામાં આવે છે. બીજી બાજુ, દક્ષિણ દિશાને યમનું ક્ષેત્ર માનવામાં આવે છે, મૃત્યુનું દેવત્વ અને તેથી તે દિશા સારી નથી. જો કે, પારસી પરંપરામાં વિરૂધ્ધતા છે તે દક્ષિણને સારું અને ઉત્તરને સારું નહીં માનવાનું જણાવે છે. અમને તાજેતરમાં પૂછવામાં આવ્યું કે પારસી દ્રષ્ટિકોણથી ઉત્તર દિશા સારી છે કે ખરાબ અને શા માટે.
ઐતિહાસિક રીતે, ઐતિહાસિક સમય પહેલાથી, ઝોરાસ્ટ્રિયનો ઉત્તરથી વિવિધ સ્વરૂપોમાં વિનાશક દળો દ્વારા મુલાકાત લેતા હતા. આમાં ઉત્તર તરફથી આવતા દુષ્ટ આક્રમણકારો અને કડવા ઠંડા ઉત્તર પવનોનો સમાવેશ થાય છે. ધર્મશાસ્ત્રની દૃષ્ટિ મુજબ, ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે, પારસી લોકોએ ઉત્તરને યુદ્ધ, માંદગી, દુ:ખ અને દુષ્કાળના અગ્રદૂત તરીકે જોયો હતો.
વન્દીદાદ, દ્રુજ-એ-નાશુ (રાક્ષસ અથવા સડન) ઉત્તર દિશાથી શબ પર હુમલો કરવા આવે છે. ઉપરાંત, પ્રાર્થના કરતી વખતે, દાદર-એ-ગેહાન શબ્દો ઉચ્ચારતી વખતે આપણે દક્ષિણ તરફ મોઢું કરવું જરૂરી છે, જો કોઈ ઉત્તર તરફ મુખ કરીને પ્રાર્થના કરે છે, તો તેનો અર્થ એ થાય કે દાદર-એ-ગેહાન તરફ તેની પીઠ/પાછળ હોવું, જે સન્માનજનક નથી. દાદર-એ-ગેહાન, સૈદ્ધાંતિક રીતે દાદર અહુરા મઝદાના ગેટવે/ પાથ/ નિવાસનો સંદર્ભ આપે છે. દક્ષિણ હોવાના ઉત્તરની વિરુદ્ધ દિશાને દાદર અહુરા મઝદાના ગેટવે/પાથ/ નિવાસસ્થાનથી વિરુદ્ધ દિશામાં જતી દિશા તરીકે જોવામાં આવે છે અને તેથી, સૈદ્ધાંતિક રીતે, પ્રાર્થના કરતી વખતે ત્યાં મોઢું કરવાની ભલામણ કરવામાં આવતી નથી. પરંપરાગત રીતે, ભારતીયો ઉત્તર તરફ માથું રાખીને સૂતા નથી. પૂર્વ અથવા દક્ષિણ તરફ માથું રાખીને સૂવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે આપણે ઉત્તર તરફ માથું રાખીને સૂઈએ છીએ, ત્યારે આપણા શરીરનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે સંપૂર્ણપણે અસમપ્રમાણ બની જાય છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર સંબંધિત સમસ્યાઓ થાય છે અને ચુંબકીય ક્ષેત્રની આ અસમપ્રમાણતાને દૂર કરવા માટે આપણા હૃદયને વધુ સખત મહેનત કરવી પડે છે. બીજું કારણ એ છે કે આપણા શરીરમાં આપણા લોહીમાં આયર્નની નોંધપાત્ર માત્રા હોય છે. જ્યારે આપણે આ સ્થિતિમાં સૂઈએ છીએ, ત્યારે આખા શરીરમાંથી આયર્ન આપણા મગજમાં એકઠું થવા લાગે છે જે માથાનો દુખાવો અને અન્ય બિમારીઓનું કારણ બની શકે છે. અલબત્ત, જો કોઈ પ્રસંગોપાત ઉત્તર તરફ માથું રાખીને સૂઈ જાય તો કોઈ ખરાબ અસર નહીં થાય પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે લાંબા ગાળાની અસરો સંભવિત રૂપે નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. વાસ્તુ અનુસાર, પૂર્વ તરફ માથું રાખીને સૂવું એ એક આદર્શ ઊંઘની સ્થિતિ છે, ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ માટે, કારણ કે આ દિશા યાદશક્તિ વધારે છે, ઊંઘને પ્રોત્સાહન આપે છે અને એકાગ્રતામાં વધારો કરે છે. આ તમામ પરિબળો એકંદર સારા સ્વાસ્થ્યમાં ફાળો આપે છે. ચાર દિશાનો નમસ્કાર અથવા ચારે દિશાઓને અંજલિ/નમસ્કાર એ દરેક ધર્મપ્રેમી ઝોરાસ્ટ્રિયનની દૈનિક ફરજિયાત પ્રાર્થનાનો એક ભાગ છે. તે આપણને શીખવે છે કે બધી દિશાઓ આરાધના લાયક છે અને કોઈ ભૌગોલિક દિશા ખાસ કરીને સારી કે ખરાબ નથી.
