ભારતના બંધારણમાં પારસીનું યોગદાન

15 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ ભારતની આઝાદી પછી કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની નવી ભારત સરકારે ડો. બી. આર. આંબેડકરને દેશના પ્રથમ કાયદા મંત્રી તરીકે સેવા આપવા આમંત્રણ આપ્યું. ત્યાર બાદ તરત જ 29 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ તેમને બંધારણ મુસદ્દા સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા અને એસેમ્બલી દ્વારા તેમને ભારતનું નવું બંધારણ લખવાનું સોંપવામાં આવ્યું. પરંતુ, આપણે બહુ ઓછું જાણીએ છીએ કે કેવી રીતે પ્રમાણમાં અજાણ્યા પારસી નવલ ભાથેનાએ ભારતના બંધારણનો મુસદ્દો ઘડનાર વ્યક્તિના ભવિષ્યને ઘડવામાં મદદ કરી.
આંબેડકરના સૌથી પ્રિય મિત્ર પારસી હતા: ડો. આંબેડકર ન્યુ યોર્ક સિટીની કોલંબિયા યુનિવર્સિટીમાં નેવલ ભાથેનાને મળ્યા જ્યાં બંને અભ્યાસ કરતા હતા. આંબેડકર બરોડા રાજ્યના મહારાજા સયાજી રાવ ગાયકવાડની શિષ્યવૃત્તિ પર ન્યૂયોર્કમાં હતા. કોલંબિયા યુનિવર્સિટી પછી આંબેડકર લંડનમાં વધુ અભ્યાસ કરવા માંગતા હતા. તેના માટે તેમણે નેવલ ભાથેના પાસેથી નાણાકીય મદદ (રૂ. 5,000/-ની લોન)ની લીધી હતી.
આંબેડકરના જીવનચરિત્રકાર ધનંજય કીર એ આંબેડકરે ભાથેનાને લખેલા પત્રમાંથી ટાંકે છે, મારા પર વિશ્વાસ કરો, મારા કારણે તમને પરેશાન થતા જોઈને મને ખૂબ જ અફસોસ થાય છે. હું સંપૂર્ણ રીતે સમજું છું કે મેં તમને જે ચિંતાઓમાં ડુબાડ્યા છે તે સૌથી જાડા મિત્રથી પણ વધુ છે. હું માત્ર એવી આશા રાખું છું કે મારું સતત કંઈક અથવા બીજું માંગવાથી તમારી કમર તૂટી ન જાય અને તમને મારાથી દૂર ન કરી દે – મારા એકમાત્ર અને પ્રિય મિત્ર.
કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી બેરિસ્ટર આંબેડકરે કાયદાની પ્રેક્ટિસ કરવાનું નક્કી કર્યું, પરંતુ તેમની પાસે સનદ મેળવવા માટે પૈસા નહોતા – પ્રેક્ટિસ કરતા વકીલ માટેની પૂર્વશરત. ફરી એકવાર ભાથેનાએ તેમને આર્થિક રીતે મદદ કરી અને આ રીતે આંબેડકરને તેમનો સનદ મળ્યો અને તેઓ જૂન 1925માં બેરિસ્ટર તરીકે પ્રેક્ટિસ કરવાનું શરૂ કરી શક્યા.